สาระมะเร็ง

การฉายรังสี: กระบวนการและเทคนิคในการรักษาโรคมะเร็ง

การฉายรังสี (Radiation Therapy) คือการส่งปริมาณรังสีในระดับสูงไปยังก้อนมะเร็งโดยตรง เพื่อทำลายเซลล์มะเร็งผ่านกระบวนการปฏิกิริยาสองรูปแบบ ได้แก่:

1. ปฏิกิริยาโดยตรง: รังสีจะเข้าทำปฏิกิริยากับ DNA ของเซลล์มะเร็งโดยตรง ส่งผลให้ DNA เกิดความผิดปกติ ไม่สามารถแบ่งตัวได้ต่อไป และนำไปสู่การตายของเซลล์
2. ปฏิกิริยาทางอ้อม: รังสีจะทำปฏิกิริยากับโมเลกุลน้ำภายในเซลล์มะเร็ง ทำให้เกิดอนุมูลอิสระ (Free Radicals) ซึ่งทำให้เซลล์เกิดความไม่เสถียรและตายในที่สุด

รูปแบบของการรักษาด้วยรังสี
ปัจจุบันการรักษาด้วยรังสีแบ่งออกเป็นสองรูปแบบหลัก ดังนี้:

1. การฉายรังสีจากภายนอก (External Beam Radiation)
   การฉายรังสีชนิดนี้ใช้เครื่องเร่งอนุภาค (Linear Accelerator: LINAC) ในการส่งรังสีเข้าสู่ร่างกายผู้ป่วย ผู้ป่วยจะนอนอยู่บนเตียงฉายรังสี โดยไม่มีอาการเจ็บปวดหรือรู้สึกถึงความร้อนขณะฉายรังสี

   • เทคนิคการฉายรังสีในปัจจุบันมีความหลากหลาย เช่น
     • การฉายรังสี 3 มิติ (3D-Conformal Radiation Therapy: 3D-CRT)
     • การฉายรังสีแบบปรับความเข้ม (Intensity-Modulated Radiation Therapy: IMRT)
     • การฉายรังสีแบบปรับความเข้มเชิงปริมาตร (Volumetric Modulated Arc Therapy: VMAT)
     • การฉายรังสีศัลยกรรม (Stereotactic Radiosurgery: SRS)
     • การฉายรังสีร่วมพิกัด (Stereotactic Radiotherapy: SRT)
     • การฉายรังสีร่วมพิกัดบริเวณลำตัว (Stereotactic Body Radiation Therapy: SBRT)
     • การฉายรังสี 4 มิติ (4D Radiation Therapy)
   • การเลือกใช้เทคนิคขึ้นอยู่กับบริเวณที่เป็นโรคและระยะของโรค โดยทั่วไปการฉายรังสีจากภายนอกมักต้องทำอย่างต่อเนื่อง 10-35 ครั้ง หรือวันละ 1 ครั้ง 5 วันต่อสัปดาห์
      

2. การใส่แร่ (Brachytherapy)
   การใส่แร่เป็นการนำอุปกรณ์ที่บรรจุแร่กัมมันตรังสี เช่น แร่เออริเดียม เข้าไปในร่างกายผู้ป่วยตรงบริเวณก้อนมะเร็งตามแผนการรักษา เมื่อครบระยะเวลาที่กำหนดจะนำแร่ออกจากร่างกาย โดยไม่ทิ้งรังสีหรือสารกัมมันตรังสีตกค้าง ปัจจุบันวิธีนี้นิยมใช้ในโรคมะเร็งนรีเวช และมักใช้ร่วมกับการฉายรังสีจากภายนอกเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการรักษา

การเลือกใช้รูปแบบการรักษาและเทคนิคต่าง ๆ ขึ้นอยู่กับการวินิจฉัยของแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ และการวางแผนการรักษาเฉพาะบุคคลเพื่อให้เหมาะสมกับผู้ป่วยแต่ละราย