การดูแลตัวเองและวิธีการปฏิบัติตัว สำหรับผู้ป่วยฉายรังสี บริเวณศีรษะ ลำคอ หูและจมูก
- ควรมาฉายรังสีให้ตรงตามเวลานัด เพื่อที่ผู้ป่วยไม่ต้องเสียเวลาในการรอคิวนาน และไม่ควรมาหลังเวลานัดเพราะจะกระทบกับเวลาของผู้ป่วยที่รอฉายในลำดับถัดไป หากไม่สะดวกมาตามนัด กรุณาแจ้งเจ้าหน้าที่ล่วงหน้า 1วัน
- ขณะฉายรังสีทุกครั้ง ผู้ป่วยควรนอนนิ่งๆ ในท่าเดิมที่เจ้าหน้าที่จัดให้ เพื่อให้การฉายรังสีถูกต้องตรงตำแหน่งเดิม ตลอดเวลาการฉายจะมีเจ้าหน้าที่เฝ้าดูผ่านทางกล้องวงจรปิด หากท่านมีปัญหาสามารถติดต่อสื่อสารได้ตลอดเวลา
- ผู้ป่วยต้องได้รับการตรวจทางห้องปฏิบัติการ ได้แก่ CBC เพื่อประเมินภาวะสุขภาพขณะรับการฉายรังสีโดยผู้ป่วยไม่ต้องงดน้ำและอาหารก่อนการเจาะเลือด
การดูแลผิวหนังบริเวณฉายรังสี
- ระวังและรักษาเส้นที่ขีดไว้เป็นสัญลักษณ์บนผิวหนัง ห้ามให้ลบเลือน (ยกเว้นผู้ป่วยที่ทำหน้ากาก)เพราะถ้าเส้นลบต้องทำการตรวจสอบตำแหน่งและความถูกต้องใหม่ ทำให้เสียเวลาในการรักษาและกรุณาอย่าขีดเส้นที่ลบเลือนด้วยตนเอง
- ห้ามโดนน้ำบริเวณที่ฉายรังสี หากเปียกชื้นใช้วิธีการซับด้วยผ้านุ่มๆ เพื่อให้ผิวหนังแห้ง แทนการเช็ดถู ห้ามใช้สบู่ แป้ง แชมพู น้ำหอม ครีมหรือเครื่องสำอางต่างๆ กับผิวหนังบริเวณที่ฉายรังสี (ยกเว้นแพทย์สั่ง) และห้ามใช้กระเป๋าน้ำร้อนหรือกระเป๋าน้ำแข็งวางในบริเวณที่ฉายรังสี
- หลีกเลี่ยงสิ่งที่ทำให้เกิดการระคายเคืองผิวหนังบริเวณที่ได้รับรังสี เช่น การเช็ด ถู ขัด เกา รวมทั้งหลีกเลี่ยงความร้อนและแสงแดดจัด
- หากมีอาการผิดปกติใดๆ ควรแจ้งเจ้าหน้าที่ทันทีเพื่อพิจารณาให้พบแพทย์ดูอาการต่อไป
วิธีการปฏิบัติตัวและการดูแลตัวเองสำหรับผู้ป่วยฉายรังสี
- รับประทานอาหารอ่อนกลืนได้ง่าย อาหารเหลว หรืออาหารบดละเอียดรสจืด สามารถเคี้ยวกลืนได้ง่าย ไม่เหนียว เช่น ข้าวต้ม โจ๊ก แกงจืด หรือ ก๋วยเตี๋ยว จะช่วยให้กลืนได้ง่ายขึ้น
- และจิบน้ำอย่างสม่ำเสมอทุก 1-2 ชั่วโมง และรับประทานอาหารที่มีอุณหภูมิต่ำ เช่น ไอศกรีม น้ำผลไม้แช่เย็น เจลลี่แช่เย็นหรือการอมน้ำแข็ง ความเย็นจะช่วยลดอาการเจ็บแผลในปาก ทำให้ช่องปากชุ่มชื่น และช่วยให้เจริญอาหารดีขึ้น
- ควรรับประทานยา เฉพาะที่แพทย์สั่งเท่านั้น ผู้ป่วยที่มีโรคประจำตัว เช่น เบาหวาน, ความดันโลหิตสูง, โรคหัวใจ ให้รับประทานยาสม่ำเสมอและไปตรวจตามนัด *ไม่ต้องงดยา*
- ผู้ป่วยที่อยู่ระหว่างการรักษาด้วยรังสี ห้ามตั้งครรภ์เด็ดขาด
- รักษาความสะอาดภายในช่องปาก โดยแปรงฟันตอนเช้าและก่อนนอน และควรใช้แปรงสีฟันที่มีขนแปรงอ่อนนุ่มและเบอร์เล็กๆ ยาสีฟันควรใช้ชนิดที่มีฟลูออไรด์ (fluoride) ไม่ระคายเคืองช่องปาก และไม่ใช้น้ำยาบ้วนปากที่ขายในท้องตลาด กรณีเจ็บในช่องปากมากจนไม่สามารถแปรงฟันได้ให้ใช้ผ้านุ่มๆ ที่สะอาดพันนิ้วมือเช็ดทำความสะอาดฟันแทนหรือบ้วนปากด้วยน้ำเกลือบ่อยๆ ทุก 2 ชั่วโมงและหลังรับประทานอาหารทุกครั้ง
นัดหมายแพทย์ 
